Aristoteles’in ‘Öfke’si: Thumos Üzerine
Aristoteles’in metinlerinde sistematik bir tanımı verilmeyen thumos kavramını, özellikle orgē (öfke) ve epithymia (arzu) ile ilişkisi üzerinden, oreksis (arzu/iştah) ve erdem kuramı bağlamında değerlendirmek mümkündür. Buradan hareketle çalışmanın amacı thumos’un Aristoteles’te hangi anlamlarda kullanıldığını ortaya koymak ve bu anlamların birbirleriyle ilişkisini açıklamaktır. Homerik ve Platonik arka planın kısa bir değerlendirmesinin ardından, temel metinlerde thumos’un kullanım biçimleri karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Süreç sonunda görülmektedir ki Aristoteles’te thumos’un dar anlamda öfkeye indirgenemez; onur, hakaret, intikam ve kendini savunma ekseninde yoğunlaşan daha geniş bir duygulanım kapasitesini ifade eder ve bu bakımdan orgē’nin thumos’un özel bir türü olarak kavranması gerekir. Ayrıca thumos’un epithymia ile birlikte oreksis alanına yerleştirilmesi, tercih (prohairesis), kendine egemen olamama (akrasia) ve cesaret (andreia) tartışmalarında duygulanımların rolünü açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak thumos, ahlaki eylemin ilkesi değil, doğru düzenlendiğinde erdemli eylemi destekleyen, düzenlenmediğinde ise onu tehdit eden ara bir güç olarak ele alınmıştır.