Zeynep Bilici – Demokritos Fragmanlarında Nomosun Ontolojik ve Etik Boyutları
Zeynep Bilici, Yüksek Lisans Öğrencisi
Sakarya Üniversitesi, Felsefe Bölümü
Demokritos Fragmanlarında Nomosun Ontolojik ve Etik Boyutları
Bu çalışma, Antik Yunan dünyasında önemli bir konuma sahip olan nomos kavramının Demokritos’un fragmanlarında nasıl temellendirildiğini incelemektedir. Nomos kavramı “yasa, gelenek, töre” anlamlarına karşılık gelmektedir. Nomos kavramının kullanımı ilk Yunan düşüncesini ifade eden ilk metinlerden itibaren karşımıza çıkmaktadır. Kullanım alanı geniş bir yelpazeye sahip olan bu kavramın kullanımına doğa filozoflarının fragmanlarında da rastlanmaktadır. Doğa filozofları sınıflandırılmasında yer alan Demokritos atom öğretisiyle ön plana çıkmış bir filozoftur. Demokritos fragmanları incelendiğinde söz konusu kavramın sıkça kullanıldığına şahit olunmaktadır. Çalışmada ilk olarak nomos kavramının Homeros ve Hesiodos metinlerinden itibaren Demokritos’a kadar olan dönemde tarihsel gelişimi incelenmiştir Demokritos’un atom öğretisi hakkındaki görüşlerini içeren fragmanlara yer vermesine ek olarak etik ve politik konulara da yer vermiş olduğu görülür. Demokritos fragmanları kapsamında yapılan analiz, onun nomos kavramını ontolojik ve etik boyutlarıyla ele aldığını göstermektedir. Ontolojik bağlamda nomos, atomların ikincil niteliklerinin göreli olduğu fikrini yansıtırken; nomosun yapay bir olgu olduğu doğaya karşı yerleştirilmiş bir düzen biçimi olarak görülür. Etik açıdan kullanımında ise nomos, insanları erdeme yönlendirmede ikna gücü ve nasihat etme eyleminin yanında ikinci planda dışarıdan gelen yaptırım gücü olan bir düzen ilkesi olarak görülmektedir.




